İklim Meselesinin Saklanan Yüzü: Beton Belediyeciliği

Her şiddetli yağmurdan sonra aynı soruyu soruyoruz: Bu su nereden geliyor? Cevap aslında ayaklarımızın altında: dökülen beton, kapatılan dere yatakları, asfaltlanan her yeşil alan

İklim Meselesinin Saklanan Yüzü: Beton Belediyeciliği

Her şiddetli yağmurdan sonra aynı soruyu soruyoruz: Bu su nereden geliyor? Cevap aslında ayaklarımızın altında: dökülen beton, kapatılan dere yatakları, asfaltlanan her yeşil alan.

Fosil yakıtları konuşuyoruz ama onu yaktıran altapıyı neden konuşmuyoruz?

Belediyeler “farkındalık” adı altında iklim değişlikliği ile mücadele ederken, raporlar hazırlarken neden betonun ismini ağzına almaz.

Ama bu betonun hikâyesi çok daha karanlık.

Türkiye, dünya çimento üretiminde beşinci sırada. Avrupa’nın en büyük üreticisi. Bu rekorun bedelini biz ödüyoruz — hava kirliliğiyle, taş ocaklarıyla, kuruyan akiferlerle, yıkılan ormanlarla ve değişen iklimle. Kâr ise başka yerlere akıyor.

Türkiye’nin Betonunu Dünya Şirketleri Üretiyor

Adana’dan Mardin’e, Bolu’dan İzmir’e uzanan fabrikalarda Tayvan, İtalya, Almanya, Brezilya ve Fransa sermayesi üretiyor. Doğru duydunuz, yerel halk tozu, karbonu ve yıkımı soluyor; müteahhitler rantı cebe indiriyor, temettüler Avrupa ve Asya borsalarına gidiyor.

Ama bu fabrikalara talep kim yaratıyor?

Belediyeler. Her “kentsel dönüşüm” projesi, her yeni bulvar, her kamuya sunulan beton park, bu sektörün müşterisi demek. Seçilmiş yöneticiler yeşil alanları yapılaşmaya açarken, ihale masalarında bu şirketlerle buluşuyor. Beton belediyeciliği, yabancı sermayenin Türkiye’deki en sadık ortağı haline geldi.

Peki hesap soran var mı?

Aşağıdaki haritada Türkiye’deki yabancı ortaklı çimento fabrikalarını ve bulundukları illeri görüntüleyebilirsiniz. Her bayrak, o tesisten kâr eden ülkeyi temsil ediyor. Bir sonraki soruyu siz sorun: Sizin şehrinizde kim kazanıyor?

İklim krizini konuşmak istiyorsak beton ekonomisini konuşmak zorundayız. Ve bu ekonomiyi ayakta tutan siyasi tercihleri. Betonu konuşmadan #İklimMeseslesi’ni konuşmak ancak failleri aklamak demek.